/三清

三清

ตรีวิสุทธิ์คูหาเทวา

เทพ “ซำเช็ง” (三清)หรือมีชื่อเรียกเต็มๆ ว่า “ซำเช็งเก้งตั่งซิ้งก่าจู้” (ตรีวิสุทธิ์คูหาเทวา : 三清境洞神教主) คือเทพปรมาจารย์สูงสุดของลัทธิเต๋า อันประกอบไปด้วย (เรียงตามศักดิ์)

“เง็กเช็ง” (หยกวิสุทธิ์ :玉清) คือเทพ “ง้วนสี่เทียงจุน” (元始天尊)

“เสียงเช็ง” (上清 : เหนือวิสุทธิ์) คือเทพ “เหล็งป้อเทียงจุง” (灵宝天尊)

“ไท้เช็ง” (บรมวิสุทธิ์ : 太清) คือเทพ “เต๋าเต็กเทียงจุง” (道德天尊)

ความเชื่อเรื่อง “ซำเช็ง” กำเนิดขึ้นในสมัยราชวงศ์เหลียงใต้ : 南梁 (พ.ศ.1045–1100) มาจากแนวความคิดปรัชญาเรื่องสภาวะอันเป็นต้นกำเนิดแห่งสรรพสิ่งของศาสนาเต๋า ดังปรากฏในคัมภีร์ “เต๋าเต็กเก็ง” (道德经) บทที่ 42 ความว่า “เต๋าให้กำเนิดหนึ่ง หนึ่งให้กำเนิดสอง สองให้กำเนิดสาม สามให้สรรพสิ่ง” โดยอรรถคือ สภาวะเต๋าอันไร้รูปและนามให้กำเนิดปราณ อันมั่วสุมประชุมกัน ก่อกำเนิดธาตุทั้งสองคือ อิม(阴) และ เอี๊ยง (阳) โดยอิมและเอี๊ยงนั้น แม้จะมีสภาวะตรงกันข้าม (ปฏิปักขธรรม) แต่ก็มิอาจแยกจากกันได้ จากนั้น 2 ธาตุอิมเอี๊ยง ก่อกำเนิดธาตุผสม และสรรพสิ่งตามลำดับ คณะเทพ “ซำเช็ง” (三清) จึงมีกำเนิดจากแนวคิดปรัชญาแห่งเต๋า หนึ่งแยกเป็นสาม สามรวมเป็นหนึ่ง แม้จำแนกเป็นสาม แต่ก็มิอาจแยกจากกัน

เมื่อความเชื่อเรื่อง “ซำเช็ง” (三清) ถือกำเนิดนั้น ประกอบด้วยเทพ 4 องค์ จนกระทั่งถึงสมัยราชวงศ์ถัง唐朝 (พ.ศ.1161–1450) ความเชื่อนี้ก็ได้ตกผลึกจนเหลือเทพเพียง 3 องค์ ซึ่งแม้แต่เทพ “เหล็งป้อเทียงจุง” (灵宝天尊) และ “เต๋าเต็กเทียงจุง” (道德天尊) ก็ค่อนข้างเลื่อมลํ้ากันว่า เทพทั้ง 2 องค์นี้คือ “ไท้เสียงเล่ากุง” (太上老君) ต่อมาภายหลังจึงเป็นที่ชัดเจนว่าเทพ “เต๋าเต็กเทียงจุง”(道德天尊) ก็คือ “ไท้เสียงเล่ากุง” (太上老君) ส่วนเทพ “เหล็งป้อเทียงจุง” (灵宝天尊)นั้นในคัมภีร์ “ซำตั่งจูหนัง”(三洞珠囊)ระบุว่าคือเทพ “ไท้เสียงไต้เต่ากุง” (太上大道君) ต่อมาในนิยาย “ฮงซิ้งเหยียนหงี”(封神演义 ) คนไทยเรียกตามสำเนียงฮกเกี้ยนว่า “ห้องสิน” ซึ่งแต่งขึ้นโดย “สฺวี่จงหลิน” (许仲琳)ในรัชสมัย “ว่านหลี่” (万历) แห่งราชวงศ์หมิง 明朝 (พ.ศ.2116–2163 ) กล่าวว่าคือเทพ “ทงเทียงก่าจู้” (通天教主)

โดยในส่วนของความเชื่อเรื่องเทพแต่ละองค์นั้น เทพ “ง้วนสีเทียงจุง”(元始天尊) เกิดขึ้นในสมัยราชวงศ์จิ้น 晋朝 (พ.ศ.808–963) และ เทพ “เหล็งป้อเทียงจุง”(灵宝天尊) นั้น มีกำเนิดในช่วงราชวงศ์เหนือ – ใต้南北朝 (พ.ศ.960–1132) ส่วนเทพ “เต๋าเต็กเทียงจุง” (道德天尊) มีกำเนิดในในรัชสมัย “ฮั่นซุ่นตี้” 汉顺帝 (พ.ศ. 669–687)

เชื่อกันว่า เทพ “ง้วนสีเทียงจุง” (元始天尊) เป็นปฐมเทวาคือ เทพองค์แรกแห่งเทพทั้งปวง คอยแสดงธรรมสั่งสอนสรรพสัตว์ในอาทิกัลป์ (กัลป์เบื้องต้น) , เทพ “เหล็งป้อเทียงจุง” (灵宝天尊)แสดงธรรมสั่งสอนสรรพสัตว์ในมัชฌิมกัลป์ (กัลป์เบื้องกลาง) และเทพ “เต๋าเต็กเทียงจุง” (道德天尊)แสดงธรรมสั่งสอนสรรพสัตว์ในปัจฉิมกัลป์ (กัลป์เบื้องปลาย)

หมายเหตุ : ภาพวาดโบราณที่หายาก ตรีวิสุทธิ์คูหาเทวา หรือ เทพซำเช็ง三清

จักสรณ์ วรางค์ศรีศิริ